Karolinska (2021) — beleidswijziging

Het Karolinska Universitetssjukhuset, een van de toonaangevende universitaire ziekenhuizen van Zweden, kondigde begin 2021 aan dat het per 1 april 2021 zou stoppen met het routinematig voorschrijven van puberteitsremmers en geslachtsbevestigende hormonen aan minderjarigen met genderdysforie buiten onderzoeksverband. De kliniek behandelde tot dan toe jongeren volgens het oorspronkelijke Nederlandse protocol.

De kern van het besluit is dat hormonale behandeling van minderjarigen voortaan alleen mag binnen een door een ethische commissie goedgekeurde studie. Jongeren onder de zestien kregen deze middelen niet langer; voor zestien- tot achttienjarigen werd behandeling beperkt tot klinische studies met toetsing vooraf. Het ziekenhuis verlangde adequate informatie over de risico's voor zowel patient als voogd.

Als onderbouwing wees Karolinska op de onzekere verhouding tussen baten en risico's, mede op grond van de NICE-review, op de onbekende langetermijneffecten, en op twijfel of minderjarigen volledig geïnformeerde toestemming kunnen geven. Het verwees daarbij naar de Britse uitspraak in de zaak Bell tegen Tavistock en naar de Zweedse SBU-review, die eveneens een gebrek aan bewijskwaliteit vaststelde.

Voor het debat over genderzorg bij minderjarigen is deze beleidswijziging een keerpunt: een vooraanstaand ziekenhuis bracht een gangbare behandeling terug naar de status van onderzoek omdat de bewijsbasis en de toestemmingsvraag tekortschoten. Het besluit liep vooruit op bredere herzieningen van de Zweedse genderzorg.