Strang e.a. (2018) — gendervariatie bij autisme en ADHD

John F. Strang en collega's onderzochten de samenhang tussen neurologische ontwikkelingsstoornissen en gendervariatie bij kinderen. Op basis van dossieronderzoek vergeleken zij groepen kinderen met een autismespectrumstoornis (ASS), met ADHD en met een medische neurologische aandoening, met niet-verwezen controlegroepen. Gendervariatie werd gemeten via de wens om tot het andere geslacht te behoren, zoals ouders die rapporteerden op de Child Behavior Checklist.

De kernbevinding is dat gendervariatie significant vaker voorkwam bij kinderen met ASS (5,4%) en ADHD (4,8%) dan bij de gecombineerde medische groep (1,7%) of de niet-verwezen controlegroepen (0 tot 0,7%). Bij kinderen met autisme of ADHD lag de kans op gerapporteerde gendervariatie daarmee een veelvoud hoger dan bij neurotypische kinderen.

De studie staat in een bredere onderzoekslijn die een sterke oververtegenwoordiging van autisme onder verwezen jongeren in genderklinieken vaststelt. Die overlap is sindsdien in meerdere reviews en meta-analyses bevestigd. Strang trok geen causale conclusie, maar legde de empirische basis voor de vraag hoe de twee fenomenen zich tot elkaar verhouden.

Voor het debat over genderzorg bij minderjarigen is dit gegeven van gewicht. Autistische jongeren verwerken sociale categorieen, identiteit en lichaamsbeleving anders en zijn vatbaarder voor rigide, letterlijke interpretaties en voor sociale invloed van een groep. De hoge comorbiditeit roept de vraag op of een gendervraag bij deze jongeren altijd als aangeboren identiteit moet worden gelezen, of mede vanuit hun bredere ontwikkelingsprofiel moet worden begrepen.

Dit raakt rechtstreeks aan de zorgvuldigheid van de diagnostiek. Wanneer een aanzienlijk deel van de jongeren die zich melden ook een autismespectrumstoornis heeft, vraagt dat om ruimere, niet om snellere differentiaaldiagnostiek voordat onomkeerbare medische stappen worden gezet.