Mastectomieën bij minderjarigen — wat de cijfers en de wet zeggen

Wat de procedure inhoudt

Dubbele mastectomie ("top surgery" in affirmatieve termen) verwijdert borstklierweefsel en past de tepelpositie aan. De ingreep is onomkeerbaar. Borstvoeding wordt onmogelijk. Tepel-erotische sensatie wordt vaak permanent verminderd of weg. Litteken-vorming en complicatie-risico zoals bij alle grote chirurgie.

De cijfers

Een studie in Annals of Plastic Surgery (2022) beschrijft één groot Amerikaans zorgsysteem: daar nam het aantal gender-gerelateerde mastectomieën bij 12- tot 17-jarigen van 2013 tot juli 2020 dertien keer toe, van 3,7 naar 47,7 per 100.000 persoonsjaren; het ging om 209 geopereerde jongeren, met een mediane leeftijd bij verwijzing van 16 jaar (bron). In Nederland kan volgens de Gezondheidsraad voor een mastectomie vanaf 16 jaar een indicatie worden gegeven; overige chirurgie pas vanaf 18 (bron).

Het Chloe Cole-precedent

In 2023 spande Chloe Cole een rechtszaak aan tegen Kaiser Permanente nadat zij op vijftien een mastectomie had ondergaan en op zeventien detransitioneerde. Soortgelijke rechtszaken volgen in meerdere Amerikaanse staten. Voor de juridische kant zie Informed consent; voor wat onomkeerbaar betekent Onomkeerbaarheid.

Ethische vraag

Geen enkele andere medische context staat een onomkeerbare ingreep aan gezond weefsel van een minderjarige toe op basis van zelfgeuite identiteit. Smeehuijzen c.s. (zie profiel) concluderen dat het Nederlandse protocol niet voldoet aan de eisen om leidend te zijn voor het handelen van een arts (bron).