Detransitie
Het stoppen of terugdraaien van een eerdere sociale of medische transitie. Sociale aspecten zijn omkeerbaar; medische ingrepen veelal niet. In klinische dossiers vaak weggeschreven als "lost to follow-up".
Detransitie is het stoppen of terugdraaien van een eerder ingezette gendertransitie. Dat kan sociaal zijn, door terug te keren naar de oorspronkelijke naam, kleding en rol, of medisch, door te stoppen met hormonen. Het pijnlijke punt is dat het terugdraaien meestal onvolledig blijft: de medische ingrepen zijn grotendeels onomkeerbaar, zodat iemand wel kan stoppen maar de veranderingen aan het lichaam blijven dragen.
Wat blijft
Wie testosteron heeft gebruikt, houdt een diepere stem, mannelijke beharing en clitorisvergroting. Wie oestrogeen heeft gebruikt, houdt borstweefsel. Een verwijderde borst of baarmoeder komt niet terug, en de vruchtbaarheid die door puberteitsblokkers en cross-sex hormonen verloren ging, is vaak niet te herstellen. Detransitie betekent daarom zelden een terugkeer naar de uitgangssituatie, maar een leven met blijvende sporen van een traject dat men is gaan betreuren. Zie het essay over onomkeerbaarheid.
Lost to follow-up
Een kernprobleem in het onderzoek is dat detransitioneerders systematisch uit beeld verdwijnen. Zij keren vaak niet terug naar de kliniek die hen behandelde, uit teleurstelling, schaamte of wantrouwen. In de literatuur heet dit lost to follow-up. Hierdoor worden spijt- en stoppercijfers structureel onderschat: juist de mensen bij wie het misging, ontbreken in de uitkomstcijfers waarmee het model zichzelf rechtvaardigt.
Wie de kliniek de rug toekeert, verdwijnt uit de statistiek; de tevredenheidscijfers meten vooral wie bleef, niet wie wegliep.
Oorzaken en context
Detransitie wordt teruggevoerd op uiteenlopende oorzaken: onderliggende problematiek die nooit werd onderzocht, het verdwijnen van de dysforie met de jaren, externe sociale druk, of de ontdekking dat transitie de verwachte verlichting niet bracht. Het verband met affirmatieve zorg is direct: waar diagnostiek wordt overgeslagen, neemt de kans toe dat iemand op een verkeerd pad belandt. De rol van groepsdynamiek komt aan bod in het essay over sociale druk en conformisme, en de zaak Bell v Tavistock gaf detransitie een juridisch gezicht.
Betekenis voor het debat
Detransitie ontkracht de voorstelling dat transitie altijd het juiste eindpunt is. Het verschijnsel staat centraal in de essays over detransitie en spijt, belofte versus werkelijkheid en informed consent bij minderjarigen. Zie ook de bronnen.
Verhalen en steun rond detransitie en de schade ervan staan bij transspijt.nl en transitieschade.nl; wie twijfelt vindt hulp bij transgendercheck.nl.