Dhejne e.a. (2011) — langetermijn-follow-up

Deze Zweedse studie van Cecilia Dhejne en collega’s, gepubliceerd in PLoS ONE, volgde via landelijke registers alle 324 personen die tussen 1973 en 2003 in Zweden een geslachtsaanpassende operatie ondergingen. De groep bestond uit 191 man-naar-vrouw en 133 vrouw-naar-man getransitioneerde personen. Elke deelnemer werd vergeleken met willekeurig gekozen controles uit de bevolking, gematcht op geboortejaar en geslacht, in een verhouding van tien controles per persoon.

De kernbevinding is dat getransitioneerde personen ook na de operatie aanzienlijk hogere risico’s hielden op vroegtijdige sterfte, suicidaal gedrag en psychiatrische aandoeningen dan de algemene bevolking. Het verhoogde risico werd vooral zichtbaar in de periode na ongeveer tien jaar follow-up, wat erop wijst dat de problemen niet van voorbijgaande aard waren.

De auteurs concluderen dat geslachtsaanpassing weliswaar de genderdysforie kan verlichten, maar op zichzelf niet volstaat als behandeling. Zij pleiten voor betere psychiatrische en somatische nazorg. De studie vergeleek getransitioneerde personen met de algemene bevolking en niet met een groep genderdysfore personen zonder operatie, waardoor zij geen uitspraak doet over de vraag of de operatie zelf het risico verlaagt of verhoogt.

Voor het debat over genderzorg is de studie van belang omdat zij de belofte dat medische transitie het lijden duurzaam wegneemt nuanceert. De aanhoudend verhoogde sterfte en suicidaliteit na de behandeling laten zien dat transitie geen garantie biedt op een goed beloop en dat de zorg voor deze groep ook op de lange termijn tekortschiet. De studie wordt in het debat door beide kanten aangehaald, mede doordat de auteur zelf heeft gewaarschuwd tegen overinterpretatie.