Stock (2021) — Material Girls

In Material Girls betoogt filosoof Kathleen Stock dat biologisch geslacht een feitelijke werkelijkheid is die fundamenteel blijft voor het feminisme. Zij keert zich tegen het idee dat ieder mens een innerlijk gevoeld gender identity heeft dat sociaal zwaarder weegt dan het lichamelijke geslacht. Naar haar oordeel maakt het verklaren of voelen dat je een vrouw bent, iemand nog geen lid van de categorie vrouw, omdat die categorie geworteld is in seksuele tweedeling.

Het kernpunt is dat geslacht een onmisbare rol speelt in concrete maatschappelijke contexten: afgeschermde ruimtes en voorzieningen, gezondheidszorg, epidemiologie, politieke organisatie en gegevensverzameling over vrouwen. Wie geslacht vervangt door zelfverklaarde identiteit, verliest volgens Stock het vermogen om over deze werkelijkheid te spreken en de belangen van vrouwen te beschermen.

Stock plaatst het debat in een ideeengeschiedenis, van De Beauvoirs uitspraak dat men niet als vrouw geboren wordt maar het wordt, tot Judith Butlers stelling dat taal de biologische werkelijkheid niet beschrijft maar voortbrengt. Die laatste these wijst zij af. Tegelijk verdedigt zij een pragmatische middenpositie: genderidentiteit kan als een soort juridische fictie soms zinvol worden aanvaard, mits men weet dat het een fictie betreft.

De publicatie van het boek viel samen met een intimidatiecampagne tegen Stock aan de Universiteit van Sussex, die uiteindelijk leidde tot haar vertrek. Daarmee werd het boek zelf een illustratie van het conflict dat het beschrijft: de spanning tussen vrijheid van meningsuiting en activistische druk binnen instellingen.

Voor het debat over genderzorg bij minderjarigen levert Stock het begrippenkader om botsende rechten scherp te krijgen. Wanneer zelfverklaarde identiteit het juridische en medische uitgangspunt wordt, ontstaat een conflict met de op geslacht gebaseerde rechten van vrouwen en meisjes. Dat dwingt tot een afweging die niet kan worden opgelost door een van beide werkelijkheden simpelweg te ontkennen.