Finland

Finland was in 2020 het eerste Europese land dat zijn jeugd-genderzorg fundamenteel herzag. COHERE, het Finse evidence-orgaan, concludeerde nuchter: bewijslast onvoldoende, differentiële diagnose eerst, hormonen tweede.

COHERE 2020

De Council for Choices in Health Care (COHERE) publiceerde in juni 2020 de Finse nationale richtlijn. Conclusie: psychotherapie en zorgvuldige psychiatrische assessment komen eerst. Hormonale behandeling alleen bij langdurig vastgestelde dysforie zonder onbehandelde comorbiditeit, na uitgebreide observatie.

Wat Finland zag

De Finse onderzoekers — onder wie Riittakerttu Kaltiala — zagen het cohort verschuiven: van weinige jonge jongens met vroege dysforie naar veel adolescente meisjes met co-morbiditeit, autisme, depressie, ROGD-patronen. De aanname dat het oude affirmatieve protocol op deze nieuwe groep paste, klopte niet.

Ruuska 2026

Het Finse longitudinale onderzoek (Ruuska c.s., 2026) toonde dat de aanname «transitie verbetert mentale gezondheid» bij minderjarigen niet werd ondersteund door de data. Een empirische bezwaarschrift tegen het hart van het Nederlandse rationale — zie de onbewezen aanname.