Tanner-stadia
Vijf stadia van puberteitsontwikkeling. Het Dutch Protocol koppelde de start van puberteitsblokkers aan Tannerstadium 2 — het allereerste begin van de puberteit, bij sommige kinderen rond hun tiende.
Wat zijn de Tanner-stadia?
De Tanner-stadia zijn een schaal die de lichamelijke ontwikkeling tijdens de puberteit indeelt in vijf opeenvolgende fasen. De schaal beschrijft de groei van borstweefsel, schaamhaar en geslachtsorganen, van Tannerstadium 1 (prepuberaal, nog geen zichtbare ontwikkeling) tot Tannerstadium 5 (volwassen lichaam). De stadia worden in de kindergeneeskunde gebruikt om vast te stellen hoe ver een kind in de puberteit is gevorderd.
De rol in het Dutch Protocol
De Tanner-schaal kreeg een sleutelrol in de genderzorg via het Dutch Protocol. Dat protocol koos ervoor om met puberteitsblokkers te starten zodra een kind Tannerstadium 2 bereikte: het allereerste, prilste begin van de puberteit. De gedachte was dat vroeg ingrijpen latere chirurgie eenvoudiger zou maken en het kind de ontwikkeling van ongewenste geslachtskenmerken zou besparen.
Stadium 2 markeert het moment waarop de puberteit nauwelijks begonnen is. Juist op dat punt ingrijpen betekent ingrijpen voordat duidelijk is hoe het kind zich zou ontwikkelen.
Waarom dit kritiek oproept
Het probleem is dat Tannerstadium 2 een louter lichamelijke graadmeter is. De schaal zegt niets over psychische rijpheid, over de stabiliteit van de genderidentiteit of over het vermogen om de gevolgen van medische interventie te overzien. Een kind in stadium 2 is doorgaans pas tien tot twaalf jaar oud.
Daar komt bij dat de puberteit zelf een periode is waarin genderincongruente gevoelens vaak vanzelf verdwijnen, het verschijnsel desistance. Door blokkers te starten bij het begin van de puberteit, wordt juist het natuurlijke proces stilgezet dat in veel gevallen tot verdwijning van de genderdysforie had geleid. Het tijdstip dat als gunstig werd gepresenteerd, ondermijnt zo het afwachten.
Ethische en medische risico's
Het koppelen van een onomkeerbaar zorgtraject aan een lichamelijke ontwikkelingsfase verlegt de beslissing naar een leeftijd waarop het kind niet kan instemmen in de volle betekenis van het woord. Dit raakt aan informed consent bij minderjarigen en de pediatrische ethiek.
De Cass Review stelde vast dat de keuze om bij stadium 2 te starten nooit op solide bewijs heeft gerust, een vorm van experimenteren zonder kennis. De latere stap naar onomkeerbare ingrepen volgt vrijwel automatisch. Meer achtergrond bij dutchprotocol.nl, puberteitsremmers.nl en de bronnen.