Fertiliteitsverlies
Puberteitsblokkers gevolgd door cross-sex hormonen kunnen de rijping van eicellen en zaadcellen verhinderen. Bij trans meisjes leidt vroege remming volgens de Gezondheidsraad in principe tot onvruchtbaarheid, op een leeftijd waarop een kind een kinderwens niet kan overzien.
Wat is fertiliteitsverlies?
Fertiliteitsverlies is het verlies van het vermogen om biologische kinderen te krijgen. In de context van medische genderbehandeling bij kinderen en adolescenten ontstaat dit verlies door de combinatie van twee interventies: eerst puberteitsblokkers en daarna cross-sex hormonen. Samen kunnen die de rijping van eicellen en zaadcellen verhinderen. Volgens de Gezondheidsraad leidt remming in de vroege puberteit bij trans meisjes in principe tot onvruchtbaarheid, tenzij zij langdurig met de remmers stoppen; voor trans jongens lijkt het invriezen van eicellen op basis van casusbeschrijvingen mogelijk, en over de effecten op vruchtbaarheid is nog veel onduidelijk (bron).
Hoe het mechanisme werkt
Puberteitsblokkers leggen de puberteit stil voordat de geslachtscellen volgroeien. Bij een kind dat op het prilste begin van de puberteit, Tannerstadium 2, met blokkers begint en daarna doorstroomt naar cross-sex hormonen, komt de natuurlijke rijping van eicellen of zaadcellen nooit op gang. De gangbare route om vruchtbaarheid te bewaren, het invriezen van rijpe eicellen of zaadcellen, is dan niet beschikbaar: er is eenvoudigweg geen rijp materiaal om in te vriezen.
Wie de puberteit blokkeert voordat de geslachtscellen rijpen en daarna direct overgaat op cross-sex hormonen, ontneemt het kind de mogelijkheid die rijping ooit nog te laten plaatsvinden.
Een kind kan een kinderwens niet overzien
De kern van het ethische probleem is dat een tien- tot twaalfjarige onmogelijk kan inschatten of hij of zij later een kinderwens zal hebben. Onvruchtbaarheid is voor een kind een abstractie; voor de volwassene die het kind wordt, kan het een blijvend verlies zijn. Het besluit om vruchtbaarheid op te geven wordt zo genomen door iemand die de gevolgen ervan onmogelijk kan wegen, een schoolvoorbeeld van het probleem van informed consent bij minderjarigen.
De Gezondheidsraad noemt het daarom belangrijk om vóór de start van een behandeling het risico op onvruchtbaarheid en de mogelijkheden voor vruchtbaarheidsbehoud te bespreken en ouders daarbij te betrekken (bron).
Ethische en medische risico's
Fertiliteitsverlies is een van de meest ingrijpende vormen van onomkeerbaarheid in de genderzorg. Het is vaak geen bijwerking die met de tijd herstelt, maar een mogelijk permanent gevolg van een traject dat begint voordat het kind volwassen is. Dit raakt direct aan de pediatrische ethiek en aan de kloof tussen belofte versus werkelijkheid.
De Cass Review en de landenvergelijking tonen dat dit een kernreden is waarom landen hun beleid herzien. De spijt over verloren vruchtbaarheid komt terug in detransitie en spijt. Het hele traject is een vorm van experimenteren zonder kennis. Zie verder dutchprotocol.nl, puberteitsremmers.nl, genderrisico.nl en de bronnen.