Shrier (2020) — Irreversible Damage

In Irreversible Damage onderzoekt journalist Abigail Shrier de scherpe stijging van transidentificatie onder adolescente meisjes in de jaren tien van deze eeuw. Zij baseert zich op gesprekken met ouders, detransitioners, clinici en jongeren en stelt dat een aanzienlijk deel van deze meisjes geen voorgeschiedenis van genderdysforie in de kindertijd had.

Het kernpunt is dat Shrier deze toename verbindt aan sociale besmetting onder kwetsbare, vaak angstige en depressieve meisjes, vergelijkbaar met eerdere golven van anorexia en boulimia. Zij sluit aan bij het door Littman beschreven begrip rapid-onset gender dysphoria en plaatst sociale media en vriendengroepen centraal in haar verklaring.

Shrier richt haar kritiek op wat zij ziet als een te snel medisch traject: genderbevestigende zorg, hormoonbehandeling en chirurgie bij jongeren, vaak zonder grondige differentiaaldiagnostiek van onderliggende problematiek. Zij betoogt dat onomkeerbare ingrepen worden gezet bij minderjarigen die hun keuze later kunnen betreuren.

Het boek kreeg felle kritiek van voorstanders van genderbevestigende zorg, die de wetenschappelijke onderbouwing aanvochten en het als schadelijk voor transjongeren bestempelden. Tegelijk vond het brede weerklank bij ouders en bij critici van de snelle medicalisering, en werd het een van de meest besproken titels in dit debat.

Voor het debat over genderzorg bij minderjarigen is Irreversible Damage van belang omdat het de aandacht vestigt op de specifieke groep tienermeisjes en op de mogelijkheid dat conformisme en sociale druk een rol spelen. Daarmee scherpt het de vraag aan of de bestaande zorgpraktijk genoeg waarborgen biedt tegen overbehandeling.