Turban e.a. (2020) — puberteitsremmers en suicidaliteit

Deze studie van Jack Turban en collega’s in Pediatrics gebruikte gegevens uit een grote eenmalige online-enquête onder ruim twintigduizend transgender volwassenen tussen de achttien en zesendertig jaar. De deelnemers gaven achteraf aan of zij in hun jeugd puberteitsremmers hadden gebruikt. De auteurs vonden dat wie naar eigen zeggen toegang had gehad tot remmers, minder vaak suicidale gedachten gedurende het leven rapporteerde.

De studie wordt veel aangehaald als bewijs dat het affirmatieve model en vroege medische behandeling levens redden. Bij nadere beschouwing is dat een overinterpretatie. Het gaat om een cross-sectioneel ontwerp: alle gegevens zijn op een enkel moment verzameld, zodat geen oorzaak-gevolgrelatie kan worden vastgesteld. Of de remmers de mentale gezondheid verbeterden, of dat juist de jongeren met een betere uitgangspositie eerder voor remmers in aanmerking kwamen, valt uit de data niet te scheiden.

Daar komt recall bias bij: volwassenen herinneren zich hun jeugdbehandeling onnauwkeurig, en wie door suicide is overleden kon niet aan de enquête deelnemen, wat de uitkomst vertekent. De suicidaliteit was in beide groepen bovendien zeer hoog, zodat het gevonden verschil in context moet worden gezien. De studie ontving later meerdere correcties, waaronder een formele rectificatie waarin de auteurs erkenden dat het verband niet als causaal mocht worden gelezen.

Voor het debat over genderzorg bij minderjarigen illustreert deze bron hoe een methodologisch zwakke studie de status van bewijs krijgt. Latere systematische reviews, waaronder die voor de Cass Review, beoordeelden het bewijs voor puberteitsremmers als van lage kwaliteit. De studie toont vooral dat associatie en oorzaak niet door elkaar mogen worden gehaald wanneer onomkeerbare behandeling van kinderen op het spel staat.