Tegenstrijdige rechten — vrouwen, kinderen, homoseksuelen

Vrouwenruimtes en -sport

Vrouwen hebben in alle westerse landen sinds de tweede helft van de twintigste eeuw juridische bescherming verworven van eigen ruimtes: kleedkamers, gevangenissen, ziekenhuisbedden, opvanghuizen voor seksueel geweld, sportcompetities. Die bescherming is niet uit cultureel conservatisme ontstaan, maar uit empirische erkenning van seksuele verschillen in lichaamskracht, in patronen van seksueel geweld, en in de kwetsbaarheid van vrouwen in situaties van fysieke ontkleding of opsluiting.

Self-ID-wetgeving — waarbij iemand zonder medische diagnose en zonder fysieke transitie zijn juridische sekse kan wijzigen — ondergraaft die bescherming structureel. Niet alle mannen die zich vrouw verklaren, vormen een gevaar voor vrouwen, maar de wet kan niet selectief alleen de onschuldigen binnenlaten. De Schotse zaak-Isla Bryson onderstreepte dit punt: Bryson werd in 2023, na een veroordeling voor verkrachting, eerst in een vrouwengevangenis geplaatst en na publieke ophef overgeplaatst (bron).

In sport is het verhaal nog directer. Mannelijke pubers ontwikkelen door testosteron een lichamelijke voorsprong (skelet, spiermassa, kracht) die door latere hormoontherapie maar beperkt wordt teruggedraaid — een vorm van fysieke onomkeerbaarheid die in deze context vóór transitie speelt. Wie als man de puberteit heeft doorlopen en zich daarna op vrouwencategorie inschrijft — zoals Lia Thomas in het zwemmen of Laurel Hubbard in het gewichtheffen — behoudt volgens Hilton en Lundberg grotendeels het spiervoordeel (bron) (zie Hilton & Lundberg 2021). Het gevolg: prijzen, beurzen en kwalificaties verschuiven van vrouwen naar mannen die zich vrouw noemen. Dat is in concrete zin een ontneming van wat vrouwen hebben opgebouwd via een eeuw aan feministische sportstrijd.

Kinderen: het recht op een intacte puberteit

Wat in het ethisch debat over medische transitie van minderjarigen vaak ontbreekt, is een formulering van het recht aan de andere kant: het recht van het kind om de eigen puberteit ongestoord door te lopen. Puberteit is geen ziekte. Het is een ontwikkelingstijd waarin het lichaam, het brein, de identiteit en de seksualiteit zich gelijktijdig hervormen. Wie die puberteit met GnRH-agonisten farmacologisch stilzet, ontneemt het kind precies dat ontwikkelingsproces — en daarmee een groot deel van de informatie waarop het later "wie ben ik" kan worden gebaseerd.

Een kind dat op zijn elfde een puberteitsblokker krijgt, ervaart geen normale verliefdheden, geen normale seksuele opwinding, geen normale lichamelijke metamorfose. Het wordt gevraagd grote levensbeslissingen te nemen vanuit een lichaam dat farmacologisch jonger wordt gehouden dan het hoort. Dat is geen "tijd om na te denken" — dat is een ontwikkelings-blokkade die het kind van eigen ervaringen berooft waarop het later zou willen terugvallen. De Cass Review schrijft dat puberteitsremmers bij genderdysforie de normale stijging van hormonen tegenhouden die bij de tienerjaren hoort en essentieel is voor de psychoseksuele en andere ontwikkeling (bron). Een recht op de eigen puberteit wordt in de affirmatieve zorg vrijwel nooit als zodanig erkend (zie ook Levine).

Homoseksuelen: medische conversie via affirmatieve zorg

Dit is misschien het meest schokkende aspect van de huidige praktijk. In de oorspronkelijke Nederlandse studie was 89 procent van de 70 patiënten aangetrokken tot het eigen geboortegeslacht (bron), en in een enquête onder 100 detransitioners noemde 23 procent homofobie of moeite zichzelf als lesbisch, homo of biseksueel te accepteren als reden voor transitie en detransitie (bron). Jongens die meisjes-achtig deden en zich tot jongens aangetrokken voelden — bestempeld als "trans meisje", op blokkers en cross-sex hormonen gezet, lichamelijk vervrouwelijkt. Meisjes die zich tot meisjes aangetrokken voelden, butch of androgyn presenteerden — bestempeld als "trans jongen", op testosteron gezet, lichamelijk vermannelijkt.

Wat sinds de schrapping van homoseksualiteit uit de DSM in 1973 steeds breder als schadelijk werd verworpen — "conversietherapie" — het pogen homoseksuele orientatie naar heteroseksuele om te buigen — krijgt onder de naam "gender-affirming care" een nieuwe medische vorm. Het kind dat als heteroseksuele tegenpool van zijn werkelijke biologische sekse wordt "rechtgezet" via hormonen en chirurgie, ondergaat in wezen wat homo-conversie altijd al was: een poging om wat als afwijking werd ervaren, weg te krijgen door het lichaam te veranderen.

Dit is geen marginale observatie. Auteurs als Hannah Barnes, Helen Joyce en Lisa Selin Davis schrijven erover, net als veel detrans-getuigenissen (zie ook Bell v Tavistock).

Drie groepen, drie rechtenkwesties — en de ethische conclusie

De drie aangehaalde botsingen zijn niet uit hun verband gerukt. Ze zijn drie facetten van een en hetzelfde feit: zelf-identificatie als juridisch en medisch principe heeft kosten voor anderen. Wie die kosten niet wil benoemen, kan geen ethische analyse doen — alleen ideologie. Wie ze wel benoemt, ziet dat er drie groepen zijn die in feministische, kinder-, en homo-emancipatorische strijd hard bevochten beschermingen hebben verworven, en dat die beschermingen onder druk staan.

Een eerlijke ethiek erkent dat hier echte conflicten zijn die niet door retoriek kunnen worden gladgestreken. Ze vraagt naar werkbare regelingen: vrouwenruimtes blijven op sekse gebaseerd, met afzonderlijke voorzieningen voor wie zich anders identificeert. Sportcategorieen op biologische sekse, met open of derde categorieen voor wie zich daarbuiten plaatst. Medische transitie pas na meerderjarigheid, na uitvoerige psychologische begeleiding, met expliciete check op homoseksuele orientatie als onderliggend gegeven. Dit zijn redelijke posities, geen extremismen. Ze worden alleen als extreem ervaren omdat het debat zo ver van het redelijke is afgedwaald.