Evidence-based medicine
Geneeskunde op basis van systematisch beoordeeld bewijs (o.a. GRADE). De Cass Review en de York-reviews pasten deze maatstaf toe en vonden de basis voor jeugdtransitie zwak.
Wat evidence-based medicine is
Evidence-based medicine (EBM) is de norm dat medisch handelen berust op systematisch beoordeeld wetenschappelijk bewijs, niet op gewoonte, ideologie of de overtuiging van de behandelaar. Het bewijs wordt geordend in een hierarchie: gerandomiseerde gecontroleerde studies en systematische reviews staan bovenaan, losse observaties en de mening van experts onderaan. Methoden als GRADE beoordelen per uitkomst hoe sterk of zwak het bewijs is. EBM weegt bovendien altijd de balans tussen aangetoond voordeel en bekend nadeel: zonder hard bewijs voor baat is een ingreep met reele schade niet te verantwoorden.
Context bij jeugdtransitie
Juist op dit punt staat de affirmatieve jeugdtransitiezorg onder druk. Toen de bewijsbasis voor puberteitsblokkers en hormonen bij minderjarigen systematisch tegen het licht werd gehouden, bleek die zwak. De Cass Review in Engeland en de bijbehorende York-reviews kwamen tot een hard oordeel: de studies waarop het beleid steunde waren methodologisch gebrekkig, klein, zonder controlegroep en met grote uitval. Vergelijkbare systematische reviews in andere landen kwamen tot dezelfde conclusie.
Een hele generatie minderjarigen is onomkeerbaar behandeld op een bewijsbasis die volgens de eigen maatstaven van de geneeskunde als zwak wordt beoordeeld.
Kritiek en het ideologische verweer
Tegenstanders van deze toetsing stellen dat EBM hier niet zou passen, omdat gerandomiseerde studies bij genderzorg onethisch of onhaalbaar zouden zijn. Dat argument keert zich tegen zichzelf: als degelijk bewijs ontbreekt, volgt daaruit terughoudendheid, niet het vrijuit toedienen van onomkeerbare ingrepen. Het beroep op 'beleefde ervaring' en activistische consensus is precies wat EBM heeft willen vervangen, omdat zulke autoriteit in het verleden tot grootschalige medische schade heeft geleid.
Ethische en medische gevolgen
Het loslaten van EBM bij minderjarigen raakt de kern van de pediatrische ethiek en van geldige informed consent bij minderjarigen: zonder betrouwbaar bewijs over baat en schade kan niemand werkelijk geinformeerd toestemmen. Het sluit aan bij experimenteren zonder kennis, bij onomkeerbaarheid en bij de kloof tussen belofte en werkelijkheid. De landenvergelijking laat zien hoe meerdere landen op grond van dezelfde reviews terugkrabbelden. Zie ook de verwante begrippen Cass Review, desistance en affirmatieve zorg.
De bewijskritiek wordt uitgewerkt door genspect.nl, genderrisico.nl en genderzorgnederland.nl. Zie verder de bronnen.