Autisme en genderdysforie.

Wat de cijfers zeggen

In de algemene bevolking heeft ongeveer 1-2% een diagnose autisme. In Britse, Zweedse en Nederlandse jeugd-genderklinieken is dat percentage minimaal 15%, in sommige cohorten boven de 30%. Strang en collega's (2018) toonden de oververtegenwoordiging ook bij ADHD. De Cass Review benoemde het patroon nadrukkelijk. Dat is geen kleine afwijking; dat is een patroon dat differentiele diagnose afdwingt.

Waarom dit telt

Autisme komt vaak met intense lichaamsbeleving, rigide identiteitsstructuren, een afkeer van veranderingen, en bovengemiddelde gevoeligheid voor sociale rolverwachtingen. Een autistisch meisje dat zich oncomfortabel voelt in een vrouwelijke rol kan dat duiden als "ik ben geen meisje, dan moet ik een jongen zijn" — binair denken dat past bij autisme, en dat affirmatieve zorg vervolgens als trans-identificatie behandelt. Een psychotherapeut zou eerst onderzoeken wat het oncomfortabele veroorzaakt. Een affirmatief protocol springt naar hormonen.

"Een vraag in autistische identiteits-vorming is geen klinische beslissing." — commentaar van een GIDS-klokkenluider

Wat affirmatieve zorg negeert

In de affirmatieve aanpak (zie De belofte vs. de werkelijkheid) wordt de zelf-geuite identiteit als uitgangspunt genomen. Bij comorbide autisme is dat vaak premature. Wat als de dysforie een uitdrukking is van eetstoornis, traumarespons, lichaamsangst, depressie, of een autistische worsteling met sociale rol? Het Britse Tavistock werd door zijn eigen klokkenluiders bekritiseerd voor het overslaan van die vragen (zie Tavistock en de Britse shutdown). Finland (zie Zweedse en Finse koerswijziging) maakte differentiele diagnose tot uitgangspunt.

Wat een goede aanpak zou zijn

Geen ontkenning van wat het kind voelt — maar ook geen sprong naar onomkeerbare medicalisering. Eerst de comorbide klachten in kaart brengen en behandelen. Watchful waiting voor de dysforie. Lichaamswerk, peer-omgeving, sensorische ondersteuning bij autisme. En in vrijwel alle gevallen: tijd. De adolescenten die later detrans-stemmen werden (zie Detrans en spijt) beschrijven hoe ze, achteraf, andere zorg hadden willen hebben.