Wat we niet weten
Cross-sex hormonen — bijwerkingen.
Een dossier over de bijwerkingen en lange-termijnrisico's van oestrogeen en testosteron bij gendertransitie — en hoe ze in het zorggesprek vaak worden onderschat.
Testosteron bij natal vrouwen
Permanente stemverdieping. Permanente klitorale vergroting (afhankelijk van dosis). Permanent baardgroei. Permanente lichaamsbeharing-toename. Permanente haaruitval (alopecia). Verminderde borstgevoel. Veranderde lichaamssamenstelling. Verhoogd risico op polycytemie (te hoge rode bloedcellen-concentratie). Onduidelijke effecten op kanker-risico, hart- en vaatziekte, en endometrium-gezondheid op lange termijn. Veranderingen in geslachtsdrift en orgasme-mogelijkheid.
Oestrogeen bij natal mannen
Permanente borstgroei (variabel volume). Verminderde libido en ejaculatie-vermogen. Onomkeerbare afname testikel-volume. Stollingsrisico (vooral bij rokers of oraal oestrogeen). Verhoogd risico op trombo-embolie. Mogelijk verhoogd risico op borstkanker (lange-termijndata schaars). Veranderingen in stemming, energie, sociale ervaring. Onduidelijke lange-termijneffecten op hart- en vaatziekte, prostaatkanker, en cognitie.
Wat het zorggesprek mist
Vandenbussche (zie profiel) toonde dat 49% van detransitioneerders rapporteerde onvoldoende geïnformeerd te zijn over risico's. De systematische evidence-reviews van NICE en York (Cass) toonden dat de meeste claims over lange-termijn-uitkomsten van cross-sex hormonen niet zijn gevalideerd. Voor de informed-consent-vraag zie Informed consent; voor de evidence-vraag Experimenteren zonder kennis.
Lees verder
Onomkeerbaarheid
Wat blijft.
Fertiliteit
De specifieke fertiliteits-vraag.
Experimenteren zonder kennis
De evidence-vraag.