Hub · Chronologie
Tijdlijn.
Hoe het denken over jeugd-gendertransitie internationaal verschoof — van het Amsterdamse experimentele protocol tot de systematische evidence-reviews van Cass en de gelekte WPATH-files.
2006
Dutch Protocol publiceert eerste resultaten
Cohen-Kettenis en collega's van het VUmc publiceren in Pediatrics over puberteitsblokkers bij minderjarigen. Het schema — blokkers vanaf Tannerstadium 2, hormonen rond zestien, chirurgie vanaf achttien — wordt het wereldwijde sjabloon. Zie De zware ethische lading van het Dutch Protocol.
2011 - 2014
Internationale verspreiding
Klinieken in Engeland (GIDS Tavistock), Zweden (Karolinska), Finland en de VS adopteren een variant van het Dutch Protocol. De WPATH SOC7 (2011) codificeert affirmatieve zorg. Dhejne publiceert (2011) over verhoogde suicidaliteit na chirurgie — vergeleken met de algemene bevolking, niet met een dysforie-controlegroep.
2015 - 2018
Explosieve groei van verwijzingen
GIDS Tavistock ziet het aantal verwijzingen vertienvoudigen, met een verschuiving van natal mannen naar natal vrouwen en steeds jongere leeftijden. Lisa Littman publiceert (2018) Rapid-Onset Gender Dysphoria, dat cluster-patronen beschrijft — en wordt door PLoS ONE op politieke druk herzien. Zie Sociale druk en conformisme.
2020
Finland en NICE breken het patroon
COHERE Finland publiceert nieuwe richtlijnen: psychotherapie eerst, hormonen alleen na uitvoerige differentiele diagnose. De Britse NICE evidence reviews concluderen dat de kwaliteit van het bewijs voor puberteitsblokkers "very low" is. In december oordeelt de High Court in Bell v Tavistock dat minderjarigen praktisch niet kunnen instemmen met onomkeerbare medicalisering.
2021
Karolinska zet de eerste klinische stap
Karolinska Universitetssjukhuset stopt routinematige puberteitsblokkers en hormonen voor minderjarigen buiten studies. Court of Appeal verandert de procedurele weg van Bell maar houdt de feitelijke vaststellingen over consent overeind. NHS England vraagt Hilary Cass om de jeugdgenderzorg te evalueren. Zie De Zweedse en Finse koerswijziging.
2022
Levine c.s. en Olson-Kennedy
Levine, Abbruzzese en Mason publiceren over "pseudo-consent" in westerse genderklinieken. Sahlgrenska sluit zich aan bij Karolinska. Olson-Kennedy houdt onwelgevallige data over jeugd-cohort terug. WPATH publiceert SOC8 met aanbevelingen tot affirmatie van eunuch-identiteit. Frankrijks Academie van Geneeskunde adviseert grote terughoudendheid. Florida verbiedt staatsgesubsidieerde jeugdtransitie.
2023
Smeehuijzen, Noorwegen, DfE-guidance
In Nederland publiceert Smeehuijzen c.s. in het NJB de juridische analyse van het Dutch Protocol. Noorwegen (Ukom) verklaart hormonen voor adolescenten experimenteel. Het Britse Department for Education brengt non-statutory guidance uit over sociale transitie op scholen, met ouders centraal. Zie Ouderlijke betrokkenheid.
Maart 2024
NHS sluit GIDS, WPATH-files lekken
NHS England sluit het Gender Identity Development Service in Tavistock. Puberteitsblokkers worden uit de reguliere zorg gehaald. In dezelfde maand lekken de WPATH-files: interne Slack-discussies die de SOC8-aanbevelingen tegenspreken. Zie Wpath.nl.
April 2024
Cass Review eindrapport
Hilary Cass publiceert haar eindrapport. Conclusie: de evidence voor jeugd-medische transitie is "remarkably weak", de pauze-knop-claim wordt door data niet ondersteund, en voor de meeste jongeren is een medisch traject niet de beste aanpak. De Cass Review wordt internationaal het ijkpunt. Zie de hub-pagina.
Najaar 2024
Denemarken en Queensland volgen
Sundhedsstyrelsen scherpt de Deense criteria sterk aan. Queensland in Australie pauzeert puberteitsblokkers in afwachting van evidence-review. Het US Supreme Court neemt een zaak aan over staatsverboden op jeugdtransitie (US v Skrmetti).
2025
American Academy of Pediatrics kondigt review aan
De AAP, lang verdediger van affirmatieve zorg, kondigt een eigen evidence-review aan — de eerste indicatie van een Amerikaanse koerswijziging in de mainstream-pediatrie. Het US Supreme Court bevestigt staatsverboden in Skrmetti. Internationaal is het zwaartepunt definitief verschoven.
2026 - heden
Nederland onder druk
Amsterdam UMC blijft het Dutch Protocol verdedigen terwijl internationaal vrijwel iedereen is afgebouwd. De wachtlijst loopt jaren op; ouder- en detrans-organisaties vragen om een Nederlandse evidence-review. Dutchprotocol.nl, Genderbeleid.nl en Transspijt.nl documenteren de Nederlandse situatie.
Voordat je een traject overweegt
Twijfel je of een transitie echt voor jou is?
De Transgendercheck loopt twijfel, sociale druk, lichaamsbeleving en alternatieven met je door.
Lees verder
Per land
Hoe landen omgaan met jeugd-gendertransitie
Overzicht per land — wie wat doet, en sinds wanneer.